The Q4 interview
The Q4 interview!
Door: Marius Huizing
Fotografie: Marcel Borsboom 02-05-2010
The Q4 is een producerscollectief, bestaande uit STW, Sense en Arts The Beatdoctor. De laatste ken je misschien nog wel van zijn soloalbum ‘Transitions’ uit 2007. Anno 2010 is hij terug, samen met zijn eerder genoemde collega’s. In januari was de release van het album ‘Sound Surroundings’ in de Amsterdamse poptempel Paradiso en binnen afzienbare tijd staat de opvolger ‘Darker Days’ voor de deur. Tijd dus voor een oponthoud met het creatieve Nederlandse productietrio, onder meer over de totstandkoming van The Q4, hun successen in binnen- en buitenland, hun deal met PMC en hun toekomstplannen.
Even beginnen bij het begin. Hoe is The Q4 eigenlijk tot stand gekomen?
Stw: Eerlijk gezegd weet ik niet precies meer hoe we elkaar ontmoet hebben. Arts ken ik van een hiphopforum, maar verdere details zijn mij ontschoten. Het is ook alweer een tijdje geleden!
SENSE: …Duidelijk is dat wij elkaar op een gegeven moment onderling contact hadden en elkanders werk erg op prijs stelden. Op een gegeven moment kwamen we op de gedachte onze krachten te bundelen en hoewel we daar aanvankelijk hele verschillende ideeën bij hadden, is daaruit uiteindelijk een instrumentale hiphopgroep ontstaan: TheQ4.
Het album ‘Sound Surroundings’ is het eerste wapenfeit van The Q4. Hoewel Arts The Beatdoctor in 2007 al een volwaardig solo album dropte (Transitions), hebben de andere twee groepsleden nog niet veel releases op hun naam. Het is misschien ook niet voor iedereen duidelijk wat nou precies de verschillende bijdragen aan het muzikale eindproduct zijn.
Stw: TheQ4 heeft 3 kapiteins op het schip, en die nemen allemaal hun eigen invloeden mee. Sense komt vaak met oosterse, duistere sounds, ik met funky rockende dingetjes en Arts gebruikt veel toetsen, van een lieflijke Rhodes tot de meest smerige zaagtand-synth. In zijn solo-plaat perfectioneert Arts zijn eigen sound, hij kan natuurlijk ongestoord freaken. Het resultaat is supervet. Wij van TheQ4 hebben natuurlijk wel een gemeenschappelijke liefde voor die oude seventies-sounds, maar soms ontkomen we er niet aan om af en toe een compromis te sluiten, omdat we met zijn drieën werken. Maar ook hier vind ik het eindresultaat erg lekker, al zeg ik het zelf.
SENSE: Wat onderling overeenkomt is de techniek en (tot op zekere hoogte) de samplesmaak. Wat er dan vervolgens uit komt is heel verschillend, met name omdat wij simpelweg verschillende mensen zijn met verschillende karakters.
Rondom de release van hun album ‘Sound Surroundings’ spraken de Q4 members al vaak over hun voorliefde voor het verknippen van samples tot een onherkenbaar nieuw geluid. Het drukken van een eigen stempel is daarvoor de voornaamste reden. In hoever is het ideaal van een nieuw geluid doorgeslagen in een dwangmatige knutseldrift?
Arts: voor mij is het een artistiek ding. Ik wil dat alles wat ik uitbreng of aan bijdraag, ook echt mijn stempel als artiest heeft. En dat kan best ver gaan – eigenlijk is de bottom line: als iemand een track van mij of TheQ4 hoort, en later de originele sample, dat de waardering voor onze track alleen maar meer is, ipv minder, wat ik vaak gehad heb als ik hoorde dat die ene vette track, eigenlijk vooral die ene vette sample was.
SENSE: Die veranderdrift is vrij dwangmatig, maar nooit een doel op zich. Het heeft vooral te maken met een specifieke visie rondom het eindresultaat. Werken met loops geeft te weinig vrijheid in het componeren.
Toch heeft het knippen en bewerken van de samples niet alleen maar een idealistische achtergrond. Soms is het gewoon het meest praktische ding om te doen.
Stw: Meestal is het noodzakelijk om te knippen en te pitchen e.d. om überhaupt 2 verschillende bronnen te matchen qua tempo en toonsoort. Bovendien zitten er in samples vaak weinig stukjes die bruikbaar zijn. We hebben onze samples het liefst zo kaal mogelijk, zodat het niet rommelig wordt. Kale stukjes zijn schaars. Dus aan verknippen ontkomen we meestal niet. Soms zijn er wel samples die an sich al gewoon goed klinken en waar knippen geen zin heeft. Dan is het toch een beetje jammer om ze te gebruiken, je mist dan inderdaad die voldoening die je krijgt door iets nieuws te maken. Ook omdat de kans dan groot is dat er ergens anders al een beat bestaat die ongeveer hetzelfde klinkt.
Het opknippen van samples is voor Sense, Arts en STW dus de ideale manier om hun eigen stempel op hun nummers te drukken. Daarbij is het zelfs zo dat de overige meewerkende studiomuzikanten hun materiaal slechts in bewerkte vorm konden terughoren op ‘Sound Surroundings.’ Dat dit het arbeidsethos van de Q4 members ten goede komt is inmiddels kristalhelder. Hoe beleefden de muzikanten deze verandering in de door hun aangeleverde instrumentatie?
SENSE: Over het geheel genomen werk ik heel vrij met muzikanten. Dat wil zeggen dat ik in plaats van een specifiek idee neer te leggen, de muzikant simpelweg enkele keren laat improviseren en vrij laat reageren op wat hem inspireert. Ik haal daar vervolgens weer de elementen uit die mij inspireren. Zo werken wij feitelijk onderling ook met de samples.
Stw: Ik ben zelf één van die muzikanten. En mij hoor je niet klagen, ik ben vrijwel altijd tevreden met het eindresultaat. Ik kan natuurlijk alleen voor mezelf spreken, maar ik geloof niet dat andere muzikanten het erg vinden als we de schaar ter hand nemen. Nu is het zo dat als we muzikanten opnemen, we ze vaak laten improviseren op een loop. De opnames kunnen dan zomaar een half uur duren, dus we moeten wel knippen. Het eindresultaat is dan een best-of van de improvisatie, aangepast op de structuur van het nummer. Dat begrijpen en waarderen de muzikanten volgens mij allemaal wel.
Arts: Verder werken we eigenlijk altijd met openminded muzikanten die minstens open staan voor wat we doen.
Deze noeste arbeid resulteert vaak in rijk gevulde beats met veel laagjes en geluiden van verschillende samples. Zijn de heren net zo veeleisend qua geluidskwaliteit?
Stw: Een audiofiel ben ik zeker niet. Geluidskwaliteit is belangrijk maar altijd ondergeschikt aan Het Liedje, wat mij betreft. Misschien komt dit wel omdat ik helemaal geen geld heb voor chique apparatuur hoor. Soms kom ik echt met belachelijk ruisende en krakende geluiden aanzetten, gemaakt met apparatuur die met plakband aan elkaar hangt, bij wijze van spreken. Ik zou het echt niet erg vinden om wat betere spullen te hebben. Maar uiteindelijk zie ik wel gewoon mensen met hun hoofd knikken op die ruisende geluiden.
Arts: ik zou mezelf zeker wel geluidsfreak noemen. Maar, net als STW, echt niet altijd geluidskwaliteitsfreak.
Na het harde werken aan samples en geluid lag er dan eindelijk een album op de plank. Met het relatief alternatieve en obscure karakter van de muziek van The Q4 verwacht je niet direct een commercieel succesje. Toch is het, met een albumnotering in de middenmoot van de Top100, precies wat er gebeurde. In hoeverre waren de producers hier verbaasd over?
Arts: Ik moet nog steeds naar Polen om op straat herkend te worden, haha. Ik had het relatieve succes van dit album echt niet verwacht, ik schat ons voor gemiddeld Nederland toch iets te alternatief in. Het was ook niet het doel… Maar juist met volledig ons eigen ding succes hebben geeft wat mij betreft ook veel meer voldoening.
Stw: Ik val van de ene verbazing in de andere. Het is trouwens niet zo dat alles nu anders is. Je ziet ons dan wel staan in zo’n top100 maar in het dagelijks leven heb ik nog steeds moeite om de huur te betalen en herkend op straat worden we ook niet, haha. Het is allemaal vrij abstract.
In hun ‘rise to fame’ kreeg The Q4 een helpende hand uit de televisiewereld. Een live optreden bij talkshow ‘De Wereld Draait Door’ gaf hun album verkoop een flinke boost.
Stw: Vlak na de uitzending stonden we meteen op 1 in de itunes album top 10. Dat zegt genoeg.
Arts: ja, al geloof ik dat onze binnenkomst in de charts, nog vooral met cijfers van voor DWDD berekend is. Maar het heeft zeker geholpen, vooral om in de aandacht te komen van mensen die anders nooit van ons gehoord zouden hebben.
SENSE: Juist. De meeste andere media waar wij op het moment aandacht in krijgen is gericht op een specifiek, niche publiek, terwijl onze muziek misschien wel toegankelijk is voor veel meer mensen. Optredens op televisie en dergelijke maken in die zin dus een enorm verschil.
De heren timmeren binnen Nederland dus hard aan de weg. Daarnaast is hun product ook ver buiten de landsgrenzen verkrijgbaar, mede door de deal die is gesloten met het Duitse label PMC.
Arts: We waren eigenlijk al een jaar of 3 op zoek naar een label. Het was net de tijd dat de sales zakten en grotere labels alleen nog de veilige keuzes maakten. Er zijn een paar deals afgeketst toen, maar toen PMC ons uiteindelijk benaderde bleek dat zij gelukkig niet alleen voor de hit of tijdelijke rage gingen.
Stw: De samenwerking bevalt prima, PMC is een klein label, maar ze zorgt voor internationale distributie en promotie, daar zijn we ze erg dankbaar voor. En het zijn lieve mensen.
Vooral voor Arts The Beatdoctor is het werken met internationale labels niets nieuws. Via het Amerikaanse platenlabel ‘Beats Broke’ bracht hij bijvoorbeeld zijn debuutalbum internationaal uit. Zo kwam hij dit voorjaar (voor de tweede maal) terecht op het Texaanse megafestival SXSW (South By SouthWest).
Arts: 1 van de labels die mijn solo werk uitbrengen, Beats Broke, werd vorig jaar gevraagd een label showcase te organiseren. Omdat ze bijna alleen Utrechtse acts onder contract hebben, ben ik toen met band, en samen met In Stereo, die kant op gevlogen. Dat beviel heel goed, en ondanks dat er dit jaar geen groots plan was, ten opzichte van vorig jaar, heb ik besloten terug te gaan en te kijken wat er verder te spelen viel.
Uiteindelijk hen ik geloof ik vijf keer gespeeld, op de meest bizarre plaatsen, van een hiphop-art gallery (achter het raam, met het publiek en de speakers buiten) tot het feest van website lamebook.com. SXSW is het grootste muziekevenement van de US heb ik begrepen, en de drempel om met goede mensen in contact te komen is heel laag.
Ook Sense zocht zijn muzikale heil niet alleen binnen Nederland. Voor een intensieve samenwerking met de Amerikaanse artiest BLS reisde hij zelfs de halve wereld over.
SENSE: Ik ontmoete BLS in 2007 toen hij naar Amsterdam kwam om een portret van mij te maken voor een Amerikaanse documentaire over hiphop wereldwijd. Wij bleken erg op een lijn te zitten. Hij is later dat jaar daarom enkele malen vanuit Los Angeles naar Amsterdam gevlogen, om aan muziek te werken. In 2008 reisden wij samen af naar Afrika en Zuid Amerika waar wij verder werkten aan ons debuut album. De filmcrew reisde met ons mee en documenteerde de reis en het creatieve proces.
Aan het eind van dit interview kunnen we dus rustig stellen dat The Q4 een muzikaal exportproduct van de bovenste plank is. Het succes in binnen- en buitenland is groter dan verwacht. Rest ons slechts een blik in de nabije toekomst. Waar kunnen we op korte termijn naar uitkijken?
SENSE: Begin mei verschijnt Darker Days, een nieuwe 12Inch van TheQ4 en iets later die maand wordt de Numaads – Now 12Inch die ik maakte met Esperanzah gereleased.
Daarnaast zal er binnenkort een gratis EP verschijnen van Shahmen, een rapgroep die ik produceer met BLS en (soms) Unorthadox. In september zal daar een officieel album op volgen..
Arts: Behalve de aankomende Q4 12″ ben ik bezig aan een eigen EP, een 2e solo album, en ga ik in 2011 weer touren met de soundtrack die ik heb gemaakt voor de film Gattaca.
Stw: Naast theQ4 ben ik bezig met een Nederlandstalige rockplaat en wil ik ooit een soloplaatje uitbrengen. Maar voorlopig focus ik me op TheQ4, ik denk dat we nog een hoop leuke dingen te doen hebben!
